a

„Oczy i Obiektywy” Edycja Śląska to Przegląd Filmów Etnograficznych, odbywający się w Katowicach od 2013 roku. Projekt organizowany przez Sekcję Antropologii Wizualnej działa w ramach Koła Naukowego Antropologii Kultury Uniwersytetu Śląskiego. Śląskie edycje Przeglądu organizowane są w ścisłej współpracy ze studentami Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego – inicjatorami i organizatorami głównego Przeglądu Filmów Etnograficznych „Oczy i Obiektywy” w Warszawie.  Przegląd skierowany jest zarówno do osób zajmujących się badaniami etnograficznymi, filmami dokumentalnymi czy fotografią, jak i do wszystkich zainteresowanych sztukami wizualnymi i ciekawych poznania innych kultur. Idea projektu zakłada wolny (bezpłatny) wstęp na wszystkie wydarzenia, gdyż wedle myśli przewodniej organizatorów dostęp do wiedzy o odmiennych kulturach powinien być możliwy i niczym nieograniczony dla wszystkich.

Nadrzędnym celem wydarzenia jest promowanie wiedzy z zakresu antropologii kultury, antropologii wizualnej, etnografii, filmu i podróżowania. Idea projektu wiąże się z szeroko rozumianym poznawaniem innych kultur, jak również jest przyczynkiem do wywołania refleksji na temat odmienności i różnorodności kulturowej. W trakcie trwania przeglądu, co roku organizatorzy starają się wprowadzać tak zwane wydarzenia towarzyszące, by zachęcić wszystkich uczestników do aktywnego włączenia się w inicjatywę. W roku 2015 takim wydarzeniem była dwudniowa studencko-doktorancka konferencja naukowa pt. „Kulturowa historia patrzenia i widzenia”, a w ramach III Edycji Przeglądu warsztaty świadomego podróżowania, tworzone we współpracy z redaktorami grupy Post-turysta.

„Oczy i Obiektywy” to również forma promocji działalności studentów Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Należy pamiętać, że ten nietypowy projekt (drugi taki w Polsce, a jedyny na Śląsku!) to nie tylko sam Przegląd oraz wydarzenia towarzyszące, ale również kilkumiesięczne przygotowania. Wydarzenie jest w całości tworzone przez studentów Uniwersytetu Śląskiego, których pracę nadzorują opiekunowie Koła Naukowego Antropologii Kultury UŚ (dr hab. Marek Pacukiewicz) oraz Sekcji Antropologii Wizualnej (mgr Jakub Dziewit). Studenci uczą się współpracy na wielu poziomach, umiejętności komunikacyjnych (przygotowanie programu, materiałów prasowych i promocja wydarzenia), analitycznych (ocena kosztów projektu), technicznych (tłumaczenie filmów na język polski oraz synchronizacja przetłumaczonego tekstu z filmem), interpersonalnych (praca w grupie), organizacyjnych i planowania (zarządzanie grupą i liderowania) czy kreatywności (tworzenie plakatów i fanpage’a na Facebooku).

III Śląska Edycja Przeglądu „Oczy i Obiektywy” odbyła się w dniach 22-23 kwietnia 2016 roku w Drzwiach Zwanych Koniem w Katowicach. W tym roku organizatorzy zaproponowali uczestnikom produkcje z różnych zakątków świata: od filmów polskich, przez czeskie, belgijskie, niemieckie, włoskie, aż po realizacje reżyserów ze Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii.  Wydarzenie otworzył film „Coffee Talks” Kathariny Frucht, rozpoczynający się w piątek 22 kwietnia o godzinie 17.00, natomiast zakończył w sobotę 23 kwietnia legendarnym „Savage Memory” w reżyserii Zachary’ego Stuarta i Kelly Thompson. To właśnie ostatnia projekcja – poświęcona osobie Bronisława Malinowskiego – była jedną z najbardziej wyczekiwanych. Czym jest dziedzictwo? Co po nas zostanie? To pytania, na które odpowiadał Zachary Stuart w swojej podróży w czasie i przestrzeni, by uchwycić kim w zasadzie był jego słynny pradziad dla badanych przez niego Trobriandczyków i własnej rodziny.

W ramach tegorocznej edycji udało się przetłumaczyć 11 filmów. Większość z nich (10 pozycji) zostało przetłumaczonych z języka angielskiego na polski przez studentów i absolwentów Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach i członków Sekcji Antropologii Wizualnej UŚ. W ramach współpracy z IV Liceum Ogólnokształcącym im. gen. St. Maczka w Katowicach, jedenasty film został przetłumaczony pod opieką mgr Beaty Lizoń-Jury. „Powrót w Bieszczady”, czyli polski dokument, został zaprezentowany z dodatkowymi napisami w gwarze śląskiej. Poprzez to działanie organizatorzy mieli możliwość podkreślenia charakteru i odmienności Śląskiej Edycji Przeglądu. Wszystkie pokazy filmowe odbyły się według zaplanowanego wcześniej harmonogramu. Pierwszego dnia odbyły się pokazy trzech filmów etnograficznych: „Coffee Talks” Kathariny Frucht, „Powrót w Bieszczady” Jacka Jackowskiego oraz „Lacrosse”, który wyreżyserowała Livia Savelkova. Drugiego dnia zaprezentowano: „Przestrzeń” Konrada Domaszewskiego, „Voice of the Tundra” Jeana Ehreta, włoską produkcję „Gitanistan” w reżyserii Pierluigia De Donno i Claudia „Cavallo” Giagnotti, estoński film „The Sacred in the Secular” Karin Leivategija, „The Good Day”  Clara Kleininger, „Homecoming” Teda Woodsa, „The Phantoms of Lovanium” Belga, Ccil Michel i długo wyczekiwany dokument pt. „Savage memory”, który wyreżyserował prawnuk Bronisława Malinowskiego – Zachary Stuart.

W tym roku w porozumieniu z redaktorami portalu Post-turysta „Oczy i Obiektywy” miały okazję zorganizować warsztaty świadomego podróżowania. Trwające 150 minut spotkanie oscylowało wokół próby zdefiniowania pojęcia turystapodróżnik. Prowadzący warsztaty: Maria Złonkiewicz oraz Jarosław Ziółkowski animowali zajęcia poprzez pracę w grupach, rozmowę sterowaną, a także film: „Z kamerą wśród ludzi”.

Warto podkreślić, iż inicjatywa prowadzona przez studentów Uniwersytetu Śląskiego jest projektem dalekosiężnym. W porozumieniu i ciągłej współpracy z rówieśnikami z Uniwersytetu Warszawskiego, planowane są kolejne Śląskie Edycje Przeglądu Filmów Etnograficznych „Oczy i Obiektywy”. Warto dodać, że projekt  został objęty patronatem honorowym przez Prorektora Uniwersytetu Śląskiego Prof. dr hab. Ryszarda Koziołka; Prodziekana Wydziału Filologicznego UŚ Prof. zw. dr hab. Mariana Kisiela; Kierownika Zakładu Teorii i Historii Kultury UŚ Prof. zw. dr hab. Ewę Kosowską.

W kolejnych latach planowane są warsztaty z pracy nad tłumaczeniem filmów etnograficznych, a także poszerzenie przeglądu o dodatkowe dyskusje na temat obejrzanych filmów. Czwarta już edycja, odbędzie się w przyszłym roku, a studenci zaproszą wszystkich zainteresowanych w niezwykłą, etnograficzną podróż.